فصل دوم انواع ویتامین ها و منابع آنها :    

 ویتا مین A 

ویتامین A گذشته از فرمول شیمایی  ماده است متبلور و زرد رنگ  محلول در چربی در بدن حیوانات به دو شکل یافت می شود:

1-    ویتامین A1در کبد ماهی های دریایی 2- ویتامین A2  در کبد ماهی های آب شیرین یافت می شود .

ویتامین  Aدر آب غیر محلول و در مقابل اکسیداسیون حساس و در برابر حرارت به شرطی که اکسیژن به آن نرسد با استقامت می باشد مقاومت آن در حرارت مرطوب خیلی بیشتر است مثلا اگر آن را تا 120 درجه و مدت 3 ساعت در اتوکلاو حرارت دهند مقدار خیلی کم آن از بین می رود  ویتامین Aدر گیاهان به صورت خالص نیست بلکه ماده ای به نام کاروتن که در بدن تبدیل به یک ملکول ویتامین A می شود . باید دانست که کاروتن  موجود در گیاه ها خیلی کم جذب می شود 20% از کاروتن هویج قابل جذب می باشد این ویتامین در دو منبع حیوانی و نباتی در طبیعت یافت می شود. منابع حیوانی آن جگر، تخم مرغ ،شیر و فرورده های آن و روغن ماهی می باشد . سبزی های برگ سبز ،هویج و کدو هلوایی، بهترین منابع نباتی آن هستند ولی ارزش بیولوژیکی منابع حیوانی آن بالاتر است . وجود ویتامین A برای انجام یک رشته از اعمال حیاتی بدن ضروری است که عبارتند از رشد، قدرت بینایی، سلامت و مقاومت سطوح  پوششی بدن به خصوص سطوح مرطوب مخاط چشم، پوست و مجاری تنفسی، در انسان مهم ترین آثار کمبود ویتامین A در چشم ظاهر می شود در اثر کمبود این ویتامین قدرت بینایی در تاریکی کاهش می یابد و هر چه کمبود شدید تر باشد قدرت بینایی در تاریکی کم تر می شود بنابراین کسانی که دچار کمبود ویتامین  Aهستند شبها توانایی دیدشان ضعیف و به اصطلاح شب کوری دارند. وخیم ترین عارضه  کمبود این ویتامین تخریب سلول های قرنیه است که بیشتر در شیر خواران و کودکان سنین  قبل از مدرسه دیده می شود کمبود ویتامین Aموجب خشکی ملتحمه چشم می شود و اگر این خشکی به سلول های قرنیه برسد موجب از بین رفتن این پرده شفاف شده و بالاخره منتهی به کوری دایمی می گردد . همچنین کمبود این ویتامین  ممکن است باعث تغییراتی در پوست به شکل برجستگی های کوچک در محل خروج ساقه مو از پوست بشود که منتهی به خشونت و زبری پوست می گردد. موارد کمبود ویتامین A و بروز علایم فوق بیشتر در نزد کسانی که  برای مدت زیاد  رژیم غذایی آنها فاقد  مقدار  کافی  سبزیجات و لبنیات  باشد دیده می شود . سا کنان  مناطق  خشک  و گرمسیری  که دسترسی  به  این منابع  غذایی  نداشته باشند در معرض  ابتلاء به این  کمبود قرار می گیرند. کودکانی  که دچار  اسهال طولانی  و سوء تغذیه  پیشرفته  بوده و از یک طرف  به بیماری های عفونی  مختلف  مبتلا  شده  و از طرف  دیگر  محدودیت  رژیم  غذایی نیز  داشته  باشند ، بیشتر  در معرض  ابتلاء به عوارض چشمی و احیاناَ نابینایی ناشی از کمبود ویتامین A قرار می گیرند.  این نکته قابل توجه است که در بیماران  کبدی و دیابتی  این تبدیل به کندی  انجام  می پذیرد . توجه و دقتی  که پزشکان  در مورد  دادن روغن  ماهی و ویتامین A به کودکان دارند این است  که این تبدیل  کاروتن به  ویتامین A در اطفال  شیر خوار  انجام  نمی پذیرد ، یا خیلی کم جذب می گیرد . مقدار  متوسط  ویتامین A در خون 100الی 300واحد  بین الملی در هر 100 سانتی  متر  مکعب  سرم  خون  است . مقدار این ویتامین در خون  جنین  بیشتر از مقدار  خون مادر است  چون جنین  در حال  رشد و پس از تولد  احتیاج  شدیدی  به این  ویتامین دارد . از نظر  آشنایی همه به خصوص  خانواده ها به طور خلاصه علایم  بیماری کم بود این ویتامین را شرح می دهیم: در این فرم بیماری پوست و ناخنها و موها خشک ودر اطفال رشد  متوقف،قدرت دید ضعیف  می گردد همچنین در بزرگسالان قدرت دید کم می شود . در نوع خفیف بیشتر می توآن در بزرگسلان  که از کم بینایی وشب کوری شکایت دارند در اطفال به علت عدم تشخیص نمی توانند ناراحتی خودرا بیان سازند مگر به تشخیص ومعاینه پزشک مجرب توجه ودقتی که همه بایستی داشته باشند این است که زیاده روی در خوردن ویتامین Aتولید مسمومیت و عوارضی می نماید که بایستی به پزشک مراجعه و از ادامه و خوردن این ویتامین خوداری شود . 

  فقدان ویتامین A

فقدآن  این ویتامین  ویتامین  یک نوع بیماری  چشم  که نام طبی  آن erophthalmia  (رمد  چشم ) است  تولید می کند . از عوارض  این بیماری تورم و التهاب چشم  و بعد هم کوری است به عبارت  دیگر  در آغاز  این بیماری غشای  اطرف چشم  خشک و سفت وبه تدریج دارای چین و چروک لکه دار و سر انجام  نا بینا می شود حال آنکه اگر به موقع  ویتامین A به مریض داده شود عوارض  فوق بروز نمی کند و بیماری رمد چشم به زودی بر طرف می گردد . رمد چشم بیشتر در  اطفال  بروز می کند  ودر سالخوردگان به جای آن مرض شب کوری بروز می کند . و آن این است که توانایی یک فرد بستگی دارد به ماده رنگی مخصوصی  به نام  visual  purple  که  در شبکیه چشم وجود دارد . شبکیه برای  چشم  مآنند صفحه دوربین عکاسی وvisual purple  مانند ماده ای  است  که در آن عکس ظاهر می شود . این ماده در  موقعی  که چشم  در معرض نور شدید قرار می گیرد ، تمام می شود و  باید از نو تولید گردد و برای تولید مجدد آن لحظه ای وقت لازم است  و تا موقعی  که مجدد تولید نشود  انسان قدرت بینایی خود را از دست می دهد . به همین جهت است که از یک محل نورانی وارد اطاقی  نسبتا تاریک  می شویم ، چیزی را  نمی بینیم مگر این که چند ثانیه طی شود . حال در افرادی که بدنشان از لحاظ  ویتامین A دچار کمبود  شده  این ماده هم کم می شود ودر نتجه آنها مبتلا به شب کوری  می شوند  ولی به مجرد این که به آنان ویتامین A داده شود و از لحاظ این ویتامین غنی  شدند این شب کوری  هم رفع می گردد .  برای این که معلوم کند شخص مبتلا به کمبود ویتامین A هست ، یا نیست او راوادار  می نمایند  برای مدت پنج دقیقه به یک چراغ پرنور نگاه کند بعد چراغ را خاموش می کنند و وادارش می نمایند در طول  بقیه آزمایش در تاریکی بنشیند سپس بعد از هر پنج دقیقه از او تقاضا می کند به داخل  ابزاری  که معروف به فتومتر است نگاه کند، در داخل این دستگاه لکه های نور با غلظت های  مختلف وجود دارد پزشکان  قدرت  بینایی  شخص  را از نوع لکه هایی  که بیمار می بیند تشخیص  می دهند و به کمک همین آزمایش  در می یابند  بیمار تا چه حد دچار کمبود  ویتامین A می باشد .  کمبود ویتامین A اثرات  سوءدیگری  هم دارد  و آن این است که  غشاء مخاطی بدن ( هر کجا  بخواهد  باشد ) تغییر  شکل می یابد و خشک می شود . این تغییر در لثه  دندان به خوبی  آشکار  است . اثرات نامطلوب دیگر کمبود این ویتامین مختل شدن فعالیتهای غدد تیروئید  است که ممکن است  منجر به بیماری گواتر شود . ویتامین A در کبد ذخیره می شود و در موقعی که بدن به این ویتامین احتیاج بیشتری پیدا می کند  احتیاج  خود را از آنچه در کبد ذخیره شده تامین می کند. همان طوری که اشاره شد، ویتامین A در هویج، اسفناج، کلم فرنگی، جعفری، کدو، سفیده تخم مرغ، لوبیا سبز، کاهو، آرتیشو،  خربزه، روغن ماهی، هلو، گیلاس، زرد آلو، کره، روغن زیتون، رو غن بادام زمینی ، روغن تخم پینه و عصاره لیمو و شیر  وجود دارد . ویتامین A در آب قابل حل نیست ودر مقابل اکسید اسیون  حساس  ودر برابر حرارت (به شرطی  که اکسیژن به آن نرسد) مقاوم است .

 

 

ارسال نظر

biuquote
  • نظر
  • پیش نمایش زنده
Loading